|
| Hang Thẩm Púa - một di tích lịch sử đồng thời là di chỉ khảo cổ. |
ĐBP - Từ cây số 0 đầu cầu sông Nhuệ (quận Hà Đông - Hà Nội), quốc lộ 6A lần lượt đi qua các tỉnh Hòa Bình - Sơn La và dẫn ta lên tỉnh Điện Biên. Năm xưa đây là con đường chiến lược nối hậu phương miền Bắc với mặt trận Điện Biên Phủ, còn nay là con đường du lịch, con đường phát triển kinh tế - văn hoá - xã hội các tỉnh Tây Bắc, trong đó có huyện Tuần Giáo - Cửa ngõ phía Đông của tỉnh Điện Biên...
Mùa này Tây Bắc không có hoa ban, nhưng thay vào đó là những thác nước trắng trời với những đụn khói bốc lên cao như những vầng mây tuyệt đẹp. Hồi quốc lộ 6 chưa nâng cấp đèo Pha Đin dài 32 km (từ km 360 đến km 392), có thuyết cho rằng Pha Đin là địa danh tiếng Thái, nghĩa là đèo “Trời đất”. Hẳn dân gian dựa vào tầm cao hơn 1.600 mét so với mực nước biển của Pha Đin mà tán ra thế, ý nói con đèo đất cao đến tận trời, cho “ông trời và bà đất gặp nhau”. Trên thực địa, đây là nơi tiếp giáp giữa tỉnh Sơn La và tỉnh Điện Biên, nằm trong hệ thống cao nguyên Tả Phình. Bên kia, Pha Đin thuộc xã Phụng Lái, huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La; bên này, Pha Đin bắt đầu từ xã Toả Tình, huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên. Cùng với câu thơ kiêu hùng những ngày cả nước ra trận, tấp nập “chị gánh anh thồ”, đèo Pha Đin là biểu tượng của tinh thần gan dạ với hơn 8.000 Thanh niên xung phong quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh! Nay đứng dưới chân cột tháp ăng-ten trọng lượng gần 70 tấn với khả năng chống chọi sức gió 200km/h, dõi tầm mắt về sườn phía Tây Pha Đin ta thấy những làng bản đầu tiên của huyện Tuần Giáo thấp thoáng hiện ra, sau màn sương bảng lảng của núi non trùng điệp. Thung lũng Mường Quài trải rộng dưới chân đèo, còn nhiều bản giữ nguyên những giá trị văn hoá tinh chất. Tại những con suối dềnh dang giữa đồng, các cô gái Thái khúc khích nô đùa trong cảnh “tắm tiên”, những mái tóc chưa một lần tằng cẩu xoả xuống bờ vai trắng ngần, đầy đặn. Vẻ đẹp nguyên khiết như mời gọi, như níu kéo làm cho các đấng mày râu vừa đi vừa ngoái đầu nhìn lại. Thật đúng là “Quân tử dùng dằng đi chẳng được // Đi thì cũng dở, ở không xong”. Chừng vài thập kỷ qua và nhất là từ thời đất nước đổi mới, Tuần Giáo nói chung và du lịch Tuần Giáo nói riêng dần được nhiều du khách trong và ngoài nước biết đến. Theo chúng tôi, một trong những điểm du lịch nổi tiếng nhất Tuần Giáo, đó là hang Thẩm Púa; thuộc địa bàn bản Nôm Chăn, xã Chiềng Sinh. Như mọi người đều biết, trong chiến dịch Điện Biên Phủ, hang Thẩm Púa là nơi đầu tiên đặt Sở Chỉ huy Chiến dịch. Từ thị trấn Tuần Giáo theo quốc lộ 279, đến cây số 15 rẽ trái theo một con suối nhỏ là xã Chiềng Sinh. Tiếp tục khoảng nửa giờ băng đồng lội ruộng là tới hang Thẩm Púa. Nơi đây, từ ngày 07/12/1953 đến ngày 17/01/1954, là địa điểm đầu tiên đặt Sở Chỉ huy tiền phương của Bộ tổng Quân ủy Trung ương. Cũng tại đây, Bộ Chỉ huy Chiến dịch đã đưa ra phương án “đánh nhanh, thắng nhanh”, với thời điểm nổ súng dự định lúc đầu vào ngày 20/01/1954. Với chiều cao mái vòm gần 100 mét, hang Thẩm Púa có vẻ đẹp tự nhiên và hầu như còn nguyên vẹn. Các trần đá, măng đá, nhũ đá tạo thành hình thù những giống long, ly, quy, phượng; nào voi quỳ, hổ phục, công múa... Càng vào trong lòng hang càng rộng và sâu, có nhiều ngóc ngách tạo thành lối đi kỳ bí. Ngoài vai trò một di tích lịch sử trong quần thể di tích Chiến thắng Điện Biên Phủ, hang Thẩm Púa còn được biết đến như một di chỉ khảo cổ học lâu đời nhất trên địa bàn Tuần Giáo. Được biết di chỉ này được phát hiện năm 1985, là một mái đá hẹp chừng 4 mét, nền hang gồ ghề và ẩm thấp. Bước đầu nhóm nghiên cứu thu được 19 công cụ mảnh tước, 3 công cụ không định hình, các xương động vật, vỏ ốc và lưu hoàng. Theo đánh giá của các nhà chuyên môn, di chỉ Thẩm Púa thuộc thời đại văn hóa Hòa Bình. Trước đó, năm 1972 cũng tại địa bàn xã Chiềng Sinh, các nhà khảo cổ thuộc Viện Khảo cổ Việt Nam phát hiện hang Móc ở bản Púng. Hai năm sau, 1974, việc khai quật được thực hiện. Theo báo cáo của nhóm công tác, di chỉ hang Móc là một thạch động có mái rộng 25 mét; tầng văn hóa còn nguyên vẹn ẩn dưới lớp đất đá dày 1,40 mét. Di vật thu được từ đợt khai quật này là 261 đồ đá, gồm vỏ hạnh nhân, công cụ hình đĩa, rìu dài, rìu ngắn, rìu có vai; chày và bàn nghiền thức ăn, công cụ ghè đẽo... Đặc biệt nhất là sự phát hiện 4 ngôi mộ cùng nhiều xương, răng động vật được chôn theo như những đồ tuỳ táng thường thấy. Cũng như di chỉ Thẩm Púa, di chỉ hang Móc được các chuyên gia xếp vào thời đại văn hóa Hòa Bình và trước Hòa Bình, có niên đại cách ngày nay chừng 3 - 4 vạn năm. Được biết mấy năm qua, nhờ chính sách của Đảng về bảo tồn và phát triển vốn văn hoá truyền thống dân tộc, Phòng Văn hóa - Thể thao Tuần Giáo đã có tờ trình đề nghị xếp hạng Làng kháng chiến bản Đề Chia, xây dựng kế hoạch khôi phục khu di tích kháng chiến xã Pú Nhung; bảo tồn các di tích lịch sử và di tích khảo cổ hang Thẩm Púa, hang Thẩm Khương; sưu tầm và phục dựng các lễ hội dân gian dân tộc Mông, dân tộc Kháng, dân tộc Thái và dân tộc Khơ Mú... Thống kê cho thấy bình quân mỗi năm Tuần Giáo đón 2.000 - 3.000 lượt khách du lịch trong nước và quốc tế. Công bằng mà nói con số đó chưa có gì lớn, nhưng đã dần mở ra hướng đi, cách làm du lịch cho một huyện nghèo, chưa nhiều kinh nghiệm phát triển kinh tế bằng ngành công nghiệp không khói. Nói cách khác, trước một sân chơi còn nhiều bỡ ngỡ, du lịch Tuần Giáo đang đi những bước đầu tiên tự tin và nhiều triển vọng, dựa trên nền tảng tiềm năng và ý chí con người...
Song Sơn
|
;)
